Als tijd niet telt

Stel je voor dat je bij een goede vriend zit. Je deelt iets wat je bezighoudt, iets wat je niet zomaar vertelt. Na vijfenveertig minuten zegt die vriend dat hij moet afronden. Niet omdat hij je niet wil horen, maar omdat de tijd erop zit. Je vergeeft het hem waarschijnlijk. En toch blijf je achter met een leeg gevoel. Je was nog niet eens halverwege je verhaal.

In de praktijk van de psycholoog gebeurt dit dagelijks. En we zijn het normaal gaan vinden.

Er is onderzoek dat laat zien dat een groot deel van de effectiviteit van therapie niet wordt bepaald door techniek of methode, maar door de relatie tussen cliënt en psycholoog. Geen vriendschap, maar een band van vertrouwen en veiligheid. Een gevoel dat je er mag zijn met wat je meebrengt.

De meeste mensen komen niet voor niets in therapie. Vaak is de nood hoog. Hulp wordt uitgesteld tot het moment dat het niet meer anders kan. Vergelijk het met een gebroken arm. Als je daarmee naar het ziekenhuis gaat, wordt er niet eerst gekeken hoeveel minuten er beschikbaar zijn. De arm moet worden gezet, er komt gips omheen, en je gaat naar huis met het vertrouwen dat het herstel is begonnen.

Hoe anders is dat vaak in de praktijk van de psycholoog. Na een wachttijd krijg je een gesprek van vijfenveertig minuten. Soms een uur, soms minder. En juist in die beperkte tijd wordt verwacht dat er ruimte ontstaat voor een volledig verhaal, dat er vertrouwen groeit, en dat er hoop ontstaat.

In de praktijk lukt dat zelden. Niet omdat cliënten te veel willen vertellen, maar omdat pijn tijd nodig heeft om woorden te vinden. Mensen willen niet alleen hun probleem benoemen, maar begrepen worden in de samenhang van hun verhaal. Dat vraagt rust. En rust ontstaat pas wanneer tijd geen drukmiddel is.

Voor sommige psychologen is aanwezigheid geen kwestie van minuten, maar van houding. Je bent er, of je bent er niet. Wanneer tijd leidend wordt, moet de cliënt zich voegen naar het beschikbare kader van de psycholoog. Dan verschuift de afstemming: niet wat nodig is staat centraal, maar wat past binnen de tijd.

Vanuit die visie betekent het werk van de psycholoog dat hij of zij bereid is de tijd te nemen die nodig is om werkelijk te luisteren. Niet om alles direct op te lossen, maar om de cliënt te laten ervaren dat het verhaal er mag zijn, in zijn geheel.

Soms begint herstel precies daar, waar tijd even niet telt.