De vraag onder ieder conflict: doe ik ertoe?

Waarschijnlijk hebben jullie, net als iedereen, weleens een conflict. Soms escaleert zo’n conflict. En opvallend genoeg gaat het dan zelden over gelijk krijgen of de inhoud van het meningsverschil. Waar het wél over gaat, is iets anders: begrepen worden. We willen dat de ander onze visie ziet, ons standpunt begrijpt en erkent. Pas dan kunnen we weer ontspannen. Maar hoe werkt dat eigenlijk? Alles raakt aan iets fundamenteels in de mens. Dat fundament bestaat uit drie onderdelen: gelijkwaardigheid, uniciteit en verbinding.

Wanneer deze drie aanwezig zijn, voelen we ons veilig. We hoeven ons niet te verdedigen, niet op onze hoede te zijn. We kunnen ontspannen. Veiligheid is daarmee geen trucje, maar een staat van zijn die we vrijwel voortdurend nastreven. Een conflict zet die veiligheid onder druk. Wanneer een ander iets vindt van mijn gedachten, opvattingen of gedrag, kan dat voelen alsof mijn gelijkwaardigheid wordt aangetast. Alsof de ander boven mij staat en ik me moet verantwoorden. Tegelijk voel ik me niet begrepen vanuit mijn eigen perspectief. Het lijkt alsof ik moet voldoen aan de verwachtingen van de ander, in plaats van dat mijn visie serieus wordt genomen. En misschien nog wel het meest spannend: de verbinding komt onder druk te staan. Er ontstaat een gevoel dat ik moet kiezen: meegaan om de verbinding te behouden, of mezelf blijven en het risico lopen buitengesloten te worden. Ook emotioneel kan dat als dreigend worden ervaren. Zo wordt elk conflict, bewust of onbewust, een moment waarop uitsluiting op de loer ligt.

In plaats van de ander te waarderen en veiligheid te bieden, reageren we vaak met een tegenbeweging. En die roept bij de ander precies hetzelfde gevoel op. Zo ontstaat escalatie. Het is nu eenmaal makkelijker om vast te houden aan je eigen lijn, dan om een pas op de plaats te maken, zeker als dat tegen je impuls ingaat. Maar hier ligt ook een verantwoordelijkheid: voor de verbinding, en daarmee voor de veiligheid van de ander. Die veiligheid kun je niet opeisen. Die moet je bieden. Als je beseft dat onder vrijwel ieder conflict de vraag schuilgaat: doe ik ertoe?, wordt het misschien iets eenvoudiger om mild te blijven. Om eerst te luisteren in plaats van te oordelen. Het vraagt moeite. Je gaat even tegen je impuls in. Maar de opbrengst is groot: meer rust, meer contact en meer echte verbinding. En uiteindelijk is dat waar het ons allemaal om te doen is.